Cổ phần hóa nhìn từ phòng nhân sự
Tôi làm trực tiếp hai đợt cổ phần hóa ở TEDI. Đợt đầu là các công ty con, từ 2004 đến 2007. Đợt sau là công ty mẹ: cổ phần hóa tháng 6/2014, rồi Nhà nước thoái hết vốn tháng 4/2016. Người ngoài nhìn cổ phần hóa là chuyện vốn, chuyện cổ phiếu. Ngồi ở phòng nhân sự, tôi thấy nó trước hết là chuyện con người.
Cái khó nhất không nằm trong văn bản
Nếu phải nói một câu, cái khó nhất là:
Vận dụng các quy định của pháp luật để phù hợp với thực tế doanh nghiệp.
Văn bản về cổ phần hóa viết cho mọi doanh nghiệp. Còn mỗi doanh nghiệp có lịch sử riêng, cơ cấu riêng, những người đã gắn bó hàng chục năm. Người làm nhân sự đứng giữa: một bên là quy định phải làm đúng, một bên là từng con người cụ thể sẽ bị ảnh hưởng.
Người dôi dư: việc nặng nhất
Khi chuyển đổi, công ty sắp xếp lại bộ máy, và sẽ có người dôi dư. Đây là phần việc nặng nhất, vì nó chạm vào sinh kế của từng gia đình.
Cách dễ nhất là lập danh sách theo tiêu chí, ra quyết định, áp chế độ theo bảng. Nhanh, đúng quy định. Nhưng tôi không làm vậy.
Tôi làm theo ba bước:
- Tìm hiểu hoàn cảnh và năng lực thật của từng người. Không chỉ nhìn hồ sơ, mà hỏi han, nắm xem người đó còn bao lâu đến tuổi nghỉ hưu, gia đình thế nào, làm được việc gì.
- Phân tích từng trường hợp. Với mỗi người, chế độ nào họ được hưởng, phương án nào có lợi nhất cho họ trong khuôn khổ quy định.
- Trao đổi riêng với từng người. Ngồi nói chuyện thẳng, giải thích rõ họ được gì, vì sao, các lựa chọn ra sao.
Mất công hơn nhiều so với ra một quyết định chung. Nhưng kết quả là giải quyết tốt và không có khiếu nại.
Vì sao trao đổi riêng lại quan trọng
Người dôi dư thường lo nhất là bị đối xử không công bằng. Khi chỉ nhận một tờ quyết định, họ không biết người bên cạnh được gì, nên dễ nghĩ mình thiệt. Khi được ngồi nghe giải thích trường hợp của chính mình, họ hiểu mình được tính đúng, và thấy mình được tôn trọng.
Ở đây tôi cũng giữ nguyên tắc không hứa trước. Trong giai đoạn chuyển đổi, nhiều thứ chưa chốt. Hứa sớm mà sau phương án thay đổi thì mất hết niềm tin. Tôi chỉ nói những gì đã chắc.
Điều tôi rút ra cho người làm nhân sự
- Luật là khung, nhưng cách vận dụng mới quyết định người lao động có yên tâm hay không.
- Danh sách và bảng tính giúp làm nhanh, nhưng đừng để nó thay việc nói chuyện với con người.
- Một quyết định đúng mà người nhận không hiểu thì vẫn có thể thành khiếu nại.
- Người làm nhân sự phải nắm thật chắc quy định, vì chỉ khi nắm chắc mới tìm được cách có lợi nhất cho người lao động.
Giờ TEDI đã là công ty cổ phần hơn mười năm. Nhìn lại, tôi thấy hai đợt đó là trường học lớn nhất của nghề tôi làm.