Giải quyết chế độ người lao động hợp tình, hợp lý
Mỗi tháng có khoảng 200 lượt người tìm đến tôi. Phần lớn hỏi về chế độ: lương, thưởng, nâng bậc, nghỉ phép, bảo hiểm, chấm dứt hợp đồng. Có người hỏi cho biết. Có người đang bức xúc thật. Sau hơn 25 năm, tôi thấy chuyện chế độ khó không phải vì luật khó đọc, mà vì mỗi người một hoàn cảnh.
Câu tôi giữ suốt nghề
Ưu tiên cho người lao động nhưng phải phù hợp với các quy định của Pháp luật.
Câu này có hai vế, bỏ vế nào cũng hỏng.
Chỉ giữ vế đầu, mình thành người dễ dãi. Hôm nay thương một người mà làm lệch quy định, mai người khác hỏi "sao anh ấy được mà tôi không". Rồi đến lúc kiểm tra, chính người lao động đó là người chịu thiệt.
Chỉ giữ vế sau, mình thành cái máy tra luật. Đúng thì đúng, nhưng người ta ra về vẫn ấm ức, và lần sau họ không tìm đến mình nữa.
Hợp tình là gì, hợp lý là gì
Với tôi, ba chữ này có thứ tự:
- Đúng luật là cái khung. Bộ luật Lao động, quy chế, thỏa ước của công ty. Không bước ra ngoài.
- Hợp lý là trong cái khung đó, chọn cách làm có căn cứ, ai hỏi lại cũng giải thích được, và người khác cùng hoàn cảnh cũng được làm như vậy.
- Hợp tình là hiểu người trước mặt đang lo gì, rồi tìm trong khung ra phương án đỡ thiệt cho họ nhất.
Nhiều khi luật và quy chế cho mình vài cách làm. Người làm nhân sự giỏi là người biết hết các cách đó, rồi chọn cách có lợi nhất cho người lao động mà vẫn đúng.
Tìm hiểu người trước, tra văn bản sau
Người mới làm nghề hay làm ngược: nghe câu hỏi xong là mở văn bản ra tra, trả lời đúng điều khoản rồi thôi.
Tôi làm khác. Trước khi trả lời, tôi muốn biết người đó đang gặp chuyện gì thật. Câu hỏi về nghỉ phép có khi là chuyện nhà có người ốm. Câu hỏi về chuyển công tác có khi là chuyện không hợp với lãnh đạo trực tiếp.
Tôi từng gặp một kỹ sư vật liệu đang bức xúc, vừa vì chuyện gia đình, vừa căng thẳng với lãnh đạo trực tiếp. Nếu chỉ trả lời đúng câu anh ấy hỏi thì xong việc, nhưng không xong chuyện. Tôi vận động anh ấy đi một dự án xa. Kết quả là anh ấy có thêm thu nhập để lo việc nhà, lại học được thêm kỹ thuật. Không có điều khoản nào dạy cách làm đó. Chỉ có hiểu người, rồi tìm trong những gì công ty làm được.
Không bao giờ hứa trước
Đây là bài học tôi muốn để lại cho người làm nhân sự đi sau.
Người lao động đến với mình thường đang mong một câu "được". Mình thương họ, dễ buột miệng "để anh lo, chắc được". Nhưng chế độ phải qua nhiều cửa: quy chế, lãnh đạo, hội đồng, cơ quan bảo hiểm. Mình hứa mà một cửa không qua, người ta mất niềm tin vào mình, và vào cả công ty.
Nên tôi chỉ nói những gì chắc chắn: quy định thế này, trường hợp của anh chị thuộc diện này, tôi sẽ làm các bước này, khi nào có kết quả tôi báo. Nói ít hơn, nhưng nói câu nào giữ câu đó.
Tóm lại
- Đúng luật là khung, không bước ra ngoài.
- Trong khung, chọn cách có lợi nhất cho người lao động.
- Hiểu hoàn cảnh thật của người trước mặt rồi mới trả lời.
- Không hứa điều mình chưa chắc làm được.
Người lao động ở TEDI hay gọi tôi là "đại ca". Tôi nghĩ không phải vì tôi giải quyết được mọi chuyện, mà vì chuyện nào tôi nhận thì tôi làm đến nơi, hợp tình, hợp lý và đúng luật.